Ooit schreef iemand: "Noord-Brabant is een prachtig land en een van de mooiste plekjes is wel Oisterwijk, dat zelfs een der schoonste plaatsen van ons land genoemd kan worden, want zeer kwistig is deze streek met natuurschoon bedeeld. De afwisseling van akkers, bosschen, weilanden, waterpartijen en heide, elk met zijn eigen planten en dieren, is hier zo schilderachtig, dat het alleen aan onbekendheid is te wijten, dat deze plaats voor vreemdelingen langen tijd een weinig bezocht oord was."

Hoe anders is het nu: de schoonheid van het natuurgebied is gebleven, de onbekendheid heeft plaats gemaakt voor veel dagjesmensen die op eigen wijze recreëren.

In dit fantastische wandelgebied en fietsgebied kunt u voor een moment de waan en drukte van alledag ontvluchten. Wegdromen aan de rand van stille, rustgevende vennen, die bij mist en nevel hun mysterie verhullen. Wandelen langs weelderige, ontoegankelijke moerassen en moerasbossen en verwilderde akkers. Met de ogen dicht genieten van de vele zangvogels. In de Oisterwijkse Bossen en Vennen lijkt dichtbevolkt Nederland ineens heel ver weg.

Het ontstaan van de Oisterwijkse bossen en vennen
Het gebied bestaat uit een dekzandgebied dat zijn oorsprong vindt in de laatste ijstijd, zo'n 110.000 tot 10.000 jaar geleden. Het gebied was niet met ijs bedekt, er was een toendravegetatie met weinig plantengroei. Van de permanent bevroren bodem ontdooide in de korte warmere zomers alleen de bovenlaag.

Over deze kale boden werd met NW-winden zand geblazen dat zich in Brabant ophoogde als duinen in lange brede banen, die van ZW naar NO lopen (dekzandruggen). Aan het eind van deze ijstijd ontstonden er door uitstuiving uitwaaingslaagten en vennen (overheersende windrichting was toen ZW). Dergelijke vennen hebben een langgerekte vorm van WZW naar ONO. Toen zo’n 10.000 jaar geleden de temperatuur weer ging stijgen raakte het zand begroeid en werd het vastgelegd.

Tijdens (500-1500 n.Chr.) en na de middeleeuwen konden de dekzanden hier en daar weer gaan stuiven omdat de begroeiing plaatselijk vernield werd door overbeweiding en overmatig kappen.Oisterwijk en omgeving ligt in een slenk, dat is een relatief dalingsgebied.

Deze slenk heet de Centrale Slenk. 2,5 miljoen jaar geleden tot ongeveer 10.000 jaar geleden was een periode van verschillende ijstijden. Toen werd er in de Centrale Slenk grof zand en grind afgezet door de Maas en de Rijn, die vroeger dus een totaal ander verloop hadden dan tegenwoordig.

Later werd deze slenk opgevuld met afzettingen uit de omgeving. Dat was zand dat door de wind aangevoerd werd en wat grover materiaal, dat met smeltwater uit hoger gelegen gebieden (Peelhorst en Kempisch Plateau) mee gevoerd werd. Aan het eind van de laatste ijstijd (Weichselien) werden tenslotte door de wind dikke lagen zand afgezet, de zgn. dekzanden. Zo ligt de Kampina op een dekzandrug die ongeveer loopt van Hilvarenbeek tot St. Michielsgestel. In de lagere delen van de dekzandrug ontstonden de vennen.

De Oisterwijkse bevolking schonk uit dankbaarheid aan NM de Van Tienhovenbank (nov.1935; bij het Van Esschenven) en benoemde een laan die door het vennengebied loopt naar Van Tienhoven.

Flora en Fauna
Futen, aalscholvers en eenden zoals de tafeleend, de kuifeend en de wintertaling bevolken het water. Ook de dodaars, een bedreigde vogel, voelt zich hier thuis. Bij het Kolkven kunt u ze zonder storen bewonderen achter een vogelscherm.

Om dit bijzondere gebied te behouden, voert Natuurmonumenten de nodige werkzaamheden uit. Enkele vennen zijn uitgebaggerd. Oevers zijn boomvrij gemaakt om de wind weer vrij spel te geven en oevervegetatie de ruimte te geven. In het water groeien bijzondere planten zoals oeverkruid, waterlelie en zeldzame sieralgen. Ook in de bossen wordt ingegrepen. In eentonige dennenakkers worden open plekken gehakt, waar loofbomen, struiken en kruiden kunnen groeien. Dood hout blijft liggen. Dood hout leeft omdat het voedigstoffen levert, trekt insecten en vogels aan en dient als schuil- en nestplaats voor muis, egel en winterkoninkje.

Wandelen en fietsen
De Oisterwijkse Bossen en Vennen zijn een ideaal gebied om te wandelen of te fietsen. De Goorvenwandeling onthult de mooiste locaties. U vindt overal banken waar u van het landschap kunt genieten. Vanuit het Bezoekerscentrum Oisterwijk vertrekken spannende en leerzame excursies. Met De Nachtwachter ontdekt u het hele jaar door de geheimen van een donker bos. U spitst de oren en scherpt uw ogen en hoort en ziet nachtdieren zoals de vleermuis en de bosuil. In voorjaar en zomer zijn er een libellentocht, een heksentoer en een natuurdag voor vader en zoon. Kijk voor meer informatie in onze activiteitenagenda.

Goorvenwandeling